Z okazji 45-lecia powołania NSZZ „Solidarność” dziś w Teatrze Polskim miało miejsce spotkanie działaczy opozycji antykomunistycznej z całego regionu Pomorza Zachodniego i części województwa lubuskiego, którzy od 2011 roku zostali odznaczeniu Krzyżem Wolności i Solidarności.
Wśród kilkuset gości zasiedli Zastępca Prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, przedstawiciele władz województwa zachodniopomorskiego, wojska, reprezentujący metropolitę szczecińsko-kamieńskiego duchowni i działacze społeczni. Powitał ich wszystkich gospodarz uroczystości, dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Do zebranych a w szczególności do Dam i Kawalerów Krzyża wolności i Solidarności zwrócił się w specjalnym liście Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dr Karol Nawrocki. Odczytała go dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk. Prezydent opisał rzeczywistość rządzonej przez komunistów Polski, w której przyszło żyć i działać opozycjonistom. „Powiedzieli „nie" i pociągnęli za sobą innych – w przekonaniu, że w jedności siła - napisał w liście o odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarność i Prezydent RP. „Nie zabrakło wśród nich robotników z Wybrzeża – na czele z twardymi, zdeterminowanymi ludźmi, jakimi byli szczecińscy stoczniowcy. Krwawa pacyfikacja protestów z Grudnia'70 nie tylko nie złamała ich ducha, lecz przeciwnie – wzmocniła wolę oporu przeciwko zbankrutowanej moralnie władzy. Skala protestów latem 1980 roku i determinacja uczestników przytłoczyły komunistów, zmusiły ich do negocjacji i ustępstw. Pierwszym z czterech historycznych, kluczowych porozumień, którymi zaowocowały strajki, było podpisane 30 sierpnia porozumienie szczecińskie – stanowiące precedens w całym bloku państw uwięzionych za żelazną kurtyną. (...) 10 listopada 1980 roku NSZZ „Solidarność" został zarejestrowany. Z uznaniem witam inicjatywę IPN aby obchody 45 rocznicy tamtego sukcesu obejmowały również regionalne spotkania Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Dziękuję naszym drogim Odznaczonym za przybycie na dzisiejszą uroczystość w gościnnych murach Teatru Polskiego w Szczecinie. Gratuluję tym, którzy dzisiaj dołączyli do tego grona. Cieszę się, że jako obywatele niepodległej Polski zyskaliśmy kolejną okazję, aby publicznie uczcić Państwa zasługi” - napisał Prezydent RP dr Karol Nawrocki.
Postanowieniami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej kolejnych dziesięć otrzymało te odznaczenia. W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej aktu dekoracji dokonał Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr hab. Karol Polejowski.
Odznaczenia odebrali:
Grzegorz Stanisław Bieroń. Stanisław Bożek, Robert Grabosz, Kazimierz Zbigniew Łapczuk, Tadeusz Magoński, Witold Kazimierz Miłasiewicz, Roman Czesław Rogulski, Leszek Szczepan Rok, Kazimierz Sawko i pośmiertnie Teresa Torzeska, której odznaczenie odebrał syn Rafał.
Biogramy odznaczonych zostały opublikowane na stronie: https://odznaczeni-kwis.ipn.gov.pl/
Damy i kawalerowie Krzyża wolności i Solidarności całym swoim życiem dowiedli, że pozostają wierni ideałom wolności. Nigdy się nie złamali, nie poszli na jakąkolwiek współpracę z komunistami - mówił dr hab. Karol Polejowski. Zacytował Danutę Siedziakównę „Inkę”: - Wy zachowaliście się jak trzeba. Trzeba było pozostać niezłomnym, ale to wymagało odwagi. Musimy dzisiaj mówić młodym ludziom, że decyzja przeciwstawienia się potędze komunistycznego zła, którą wówczas podejmowaliście, to był wyraz odwagi osobistej. Ta decyzja pociągała za sobą świadomość możliwych konsekwencji: utraty pracy, więzienia, bicia a nawet utraty życia. Wielu tych, którzy tą walkę podjęli straciło życie, w tym ludzie kościoła. Wasza decyzja pociągała też konsekwencje dla waszych najbliższych. I to odznaczenie, które odebraliście jest też wyrazem szacunku dla waszych najbliższych. Szanowni Państwo, jesteście bohaterami codziennej walki, to bohaterstwo w systemie totalitarnym
- mówił dr hab. Karol Polejowski.
Głos zabrał także prezes zarządu Klubu Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności Piotr Wójcik, który opowiedział, jak powstał i jakie są cele Klubu.
Chcemy wspierać IPN, który honoruje tych często bezimiennych i skromnych bojowników o polską wolność, którzy zostali zapomniani. Jesteśmy w stanie efektywnie odszukać te osoby i wspólnie z IPN przywrócić ich pamięć i ich uhonorować
- mówił.
Każdy z Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności odebrał także miniaturę tego odznaczenia. Piotrowi Wójcikowi wręczył ją dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Uroczystości towarzyszyła wystawa IPN „Tu rodziła się Solidarność" prezentując ten wielki ruch,„Solidarności" lat. 80. m.in. w Szczecinie, Policach, w dawnym województwie koszalińskim i gorzowskim. Przez kilka najbliższych tygodni będą mogli oglądać ją widzowie, którzy odwiedzą Teatr Polski. W specjalnej gablocie szczeciński IPN zaprezentował oryginalne Krzyże i Medale Niepodległości nadawane w latach 1930-1939 za walkę o niepodległość oraz rzadkie emblematy odznaczenia wykonywane we Francji w latach 1930-1940. Współczesne odznaczenia niepodległościowe - emblematy Orderu Krzyża Niepodległości oraz nawiązującego do tego historycznego odznaczenia Krzyż Wolności i Solidarności zaprezentowano zaś dzięki Kancelarii Prezydenta RP
W Teatrze Polskim Oddział IPN w Szczecinie zaprezentował także przygotowany na tę okazję spot „Ziemie Niepokorne"- ukazujący opór społeczny przeciwko komunistycznej władzy na Pomorzu Zachodnim i Ziemiach Zachodnich w latach 1945 – 1990.
Na zakończenie uroczystości jej uczestnicy obejrzeli spektakl poetycko-muzyczny „Z piekła do piekła” inspirowany twórczością Jacka Kaczmarskiego, w reżyserii Adama Opatowicza i w wykonaniu aktorów Teatru Polskiego w Szczecinie.
***
Uroczystość została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.
Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę suwerenności po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego. Odznaczenie przyznaje Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.