Instytut Pamięci Narodowej - Szczecin

https://szczecin.ipn.gov.pl/pl9/aktualnosci/228897,quotSolidarnosc-narodzila-sie-w-Szczeciniequot-dyskusja-w-45-rocznice-podpisania.html
27.02.2026, 15:31

"Solidarność narodziła się w Szczecinie" - dyskusja w 45. rocznicę podpisania w Szczecinie Porozumień Sierpniowych

Dyskusją „Solidarność narodziła się w Szczecinie” rozpoczęliśmy w piątek wieczorem obchody 45. lecia podpisania w Szczecinie Porozumień Sierpniowych w 1980 r. W wydarzeniu, które odbyło się w „Przystanku Historia” w Szczecinie, wzięli udział jako prelegenci znani publicyści i historycy, zaś wśród pełnej publiczności sali zasiedli m.in. członkowie ówczesnej Solidarności i opozycji antykomunistycznej w Polsce.

Dyskusja

Dyskusję o „Solidarności” poprowadził Rafał Woś, dziennikarz „Tygodnika Solidarność” i „Dziennika Gazeta Prawna” a wzięli w niej udział Robert Ciupa ze Śląskiego Centrum Solidarności, dr Artur Kubaj ze szczecińskiego Oddziału IPN oraz Piotr Semka - dziennikarz „Do Rzeczy” i „Frondy".

Na sali znalazł się wyjątkowy eksponat - pozyskana niedawno przez szczeciński Oddział IPN kamera telewizyjna, którą operator TVP Szczecin Stanisław Brychcy filmował 30 sierpnia 1980 roku w stoczniowej świetlicy podpisanie Porozumień Sierpniowych. Zanim rozpoczęła się dyskusja, można było również obejrzeć przygotowane przez nasz oddział spoty wideo, w których wystąpili uczestnicy strajku w 1980 roku w Szczecinie. Na sali miejsca zajęli niemal wszyscy, którzy w tych spotach o sierpniu’80 w Szczecinie wystąpili.

Uczestników i gości spotkania przywitał dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński:

Solidarność narodziła się w Szczecinie. Cieszę się, że tak licznie się tutaj spotykamy by rozmawiać o sierpniu 1980 roku. Tym bardziej, że w Szczecinie za mało dyskutujemy o najnowszej historii

powiedział Krzysztof Męciński.

Zobaczymy, co powiedzą uczestnicy dyskusji, czy zgodzą się z tym, że „Solidarność narodziła się w Szczecinie”. Bo jadąc do Szczecinie w radio słyszałem, że narodziła się w Gdańsku

prowokacyjnie rozpoczął dyskusję Rafał Woś.

Oczywiście, że Solidarność narodziła się w Szczecinie. Na pewno w Szczecinie podpisano pierwsze porozumienie sierpniowe. Na pewno w Szczecinie w czasie rewolty grudniowej i w czasie tzw. „strajku Bałuki” wypracowano metodę strajkową, którą później stosowano. To w Szczecinie po raz pierwszy w historie na żądanie robotników pojawił się pierwszy sekretarz komunistycznej partii

 przekonywał dr Artur Kubaj

Zarówno w Szczecinie jak i w Gdańsku był wtedy tłum protestujących i wspierających strajk ludzi. Klimat w obu miastach był podobny. W obu miastach brały w nich udział wielkie postaci, które powojennego ducha antykomunistycznego oporu przeniosły w sierpień 1980 roku. Podobieństw między Szczecinem i Gdańskiem jest bardzo wiele. Tylko w tych dwóch miastach spłonęły siedziby komitetów partii. W obu działały pierwsze wolne związki zawodowe. Uważam, że nie powinniśmy podgrzewać rywalizacji między Gdańskiem i Szczecinem ale szukać tego, co te miasta łączy. One są połączone węzłem wspólnoty

przekonywał zaś Piotr Semka - gdańszczanin, związanych jednak ze Szczecinem.

A może nie szukajmy kto pierwszy, kto bardziej, ale podkreślajmy, że przeciwko władzy wystąpili wszyscy razem. W Gdańsku, Szczecinie, na Śląsku, w Poznaniu czy Wrocławiu. Najważniejsze, żebyśmy mówili młodemu pokoleniu, że mamy z czego być dumni

 

 podkreślał Robert Ciupa.

Dyskusja dotyczyła także samego przebiegu sierpniowego protestu, jego kulis, współpracy pomiędzy komitetami protestacyjnymi w Gdańsku i Szczecinie, kulis negocjacji z komunistycznym rządem. Wreszcie swoje refleksje o tamtym czasie wypowiedzieli ich uczestnicy i działacze opozycji antykomunistycznej.

Powstanie „Solidarności” było jednym z najważniejszych wydarzeń końca XX w. na świecie. W sierpniu 1980 r. na skraju komunistycznego imperium sowieckiego narodził się wielki, pokojowy ruch, do którego przystąpił niemal co trzeci Polak!

***

Wielki strajk 1980 r. na Pomorzu Zachodnim zainicjowali 18 sierpnia pracownicy niewielkiej Stoczni Remontowej „Parnica”, a jego ośrodkiem stała się Stocznia Szczecińska im. Adolfa Warskiego.

W Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, który w szczytowym okresie zrzeszał ok. 350 przedsiębiorstw i instytucji, głównie z Pomorza Zachodniego, ale też z innych regionów kraju. Były to m.in. stocznie (im. Warskiego, Parnica, Gryfia), Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej, Zakłady Chemiczne „Police”, Zakłady „Polmos”, Cukrownia „Szczecin”, Elektrownia „Dolna Odra”, Zakłady Papiernicze „Skolwin” czy Fabryka Maszyn Budowlanych „Bumar”. Wysunięto listę 36 postulatów, które wywieszono na ogrodzeniu stoczni.

21 sierpnia 1980 r. do Szczecina przyjechała komisja rządowa w celu podjęcia negocjacji z robotnikami. Rozmowy trwały dziewięć dni. Toczyły się w warunkach postępującego paraliżu gospodarczego, w atmosferze strachu i stresu, a jednocześnie z nadzieją na lepsze jutro. 30 sierpnia w stołówce Stoczni Szczecińskiej podpisano pierwsze z porozumień, które otworzyły drogę do powstania „Solidarności”.