Instytut Pamięci Narodowej w Szczecinie

Zbrodnie komunistyczne

Śledztwo o sygn. S 68.2025.Zk

Postępowanie prowadzono w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej zarazem zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na przekroczeniu  w 1950 r. w Szczecinie i Słupsku uprawnień  przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, tj. funkcjonariuszy PUBP w Słupsku, prokuratorów WPR w Szczecinie, sędziów WSR w Szczecinie, którzy pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych, bezprawnie pozbawili wolności Władysława M. na okres powyżej 7 dni, co stanowiło poważną represję polityczną, wobec osoby uważanej za przeciwnika politycznego władzy komunistycznej, czym działali na szkodę interesu publicznego i prywatnego ww. pokrzywdzonego.

Władysław M. w 1950 r. był zatrudniony w charakterze robotnika rolnego tj. traktorzysty w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w  Cetyniu. W dniu 29 listopada 1949 r. w Cetyniu, miało miejsce  zebranie w świetlicy miejscowego PGR-u. W trakcie przemówienia jednego z  traktorzystów, który wypowiadał się entuzjastycznie na temat ZSRR i agitował za zapisywaniem się uczestników zebrania do Towarzystwa Przyjaźni Polsko Radzieckiej, Władysław M. wyrażał swoją negatywną opinię o sytuacji  społeczno-gospodarczej ZSRR i wskazywał na biedę panującą w ZSRR.

W dniu 2 stycznia 1950 r. Władysław M. został zatrzymany  przez funkcjonariuszy PUBP w Miastku, a następnie zostało wobec niego zastosowane tymczasowe aresztowanie .

Wyrokiem WSR w Szczecinie  z dnia 17 kwietnia 1950 r. wydanym na sesji wyjazdowej w Słupsku Władysław M. został uznany za winnego tego, że: „dnia 29 listopada 1949 r. na zebraniu ogólnym PGR Cełyń, pow. Miastko, publicznie nawoływał do czynów skierowanych  przeciwko jedności sojuszniczej Państwa Polskiego ze Związkiem Radzieckim w ten sposób, że nieprawdziwie i wrogo przedstawiał stosunki panujące w ZSRR, co wśród zebranych wywołało nieprzychylny nastrój do sojuszu z ZSRR” – tj. przestępstwa z art. 11 dekretu z dnia 13.06.1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz.U.1946.30.192), tj. tzw. „małego kodeksu karnego”, zwanego dalej mkk. Za przestępstwo to Władysław M. został skazany na karę 3 lat więzienia.

Dokonując analizy prawno - karnej zebranego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, że Stanisław P. swoim zachowaniem nie wyczerpał znamion jakiegokolwiek przestępstwa.

Oczywistym jest, że pokrzywdzony Władysław M. miał prawo do wyrażania swoich poglądów, które uznawano za niezgodne z oficjalnymi poglądami partii komunistycznej, sprawującej niepodzielną władzę w państwie. Tym samym nie mogło to stanowić podstawy do jego aresztowania i skazania przez sąd. Ponadto należy wskazać, że wolność słowa oraz swoboda do wyrażania poglądów była zagwarantowana nawet w obowiązujących wówczas aktach prawnych.

Śledztwo zostało umorzone w dniu 6.03.2026 r. wobec ustalonych sprawców tj. funkcjonariuszy UB, prokuratorów wojskowych i sędziów wojskowych z powodu ich śmierci (OKŚZpNP Szczecin).

Śledztwo o sygn. S 74.2025.Zk

Postępowanie w sprawie, mających miejsce w latach 1954-1955 w Szczecinie i w Warszawie, zbrodni  komunistycznych, stanowiących jednocześnie zbrodnie p-ko ludzkości, polegających na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych państwa komunistycznego poprzez bezprawne pozbawienie wolności Pawła L., co stanowiło represję polityczną wobec osoby krytycznej wobec ówczesnego ustroju, tj. o czyny z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu

Śledztwo zostało umorzone w dniu w dniu 4.05.2026 r. wobec

I.  oficera śledczego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Szczecinie – Jana Rutkowskiego, który wbrew zgromadzonemu w postępowaniu przygotowawczym materiałowi dowodowemu, nakłaniał prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Szczecinie do bezprawnego pozbawienia wolności Pawła L. na okres powyżej 7 dni, w ten sposób, że:

- w dniu 2.10.1954 r. złożył w Prokuraturze Wojewódzkiej w Szczecinie wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec Pawła L. , pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 22 mkk, czym działał na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego,

tj. o zbrodnię komunistyczną z art. 18§2 kk w zw. z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk oraz w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu (Dz.U.2023.102,t.j.) - wobec śmierci sprawcy czynu, tj. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk,

II. prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Szczecinie – Stanisława Kostkę, polegającej na przekroczeniu uprawnień przez ww. funkcjonariusza publicznego, który bezprawnie pozbawił wolności Pawła L. na okres powyżej 7 dni, w ten sposób, że w dniu 4.10.1954 r. zastosował wobec ww., zatrzymanego na podstawie tego postanowienia w dniu 2.10.1954 r., tymczasowe aresztowanie do dnia 4.11.1954 r., pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia zarzuconego mu czynu z art. 22 mkk, czym działał na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego pokrzywdzonego,

 tj. o zbrodnię komunistyczną z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu - wobec śmierci sprawcy czynu, tj. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk,

III.  oficera śledczego WUBP w Szczecinie – Wiesława Pasternaka, który nakłaniał prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Szczecinie do bezprawnego pozbawienia wolności Pawła L. na okres powyżej 7 dni, w ten sposób, że  w dniu 30.10.1954 r. złożył w Prokuraturze Wojewódzkiej w Szczecinie wniosek o przedłużenie tymczasowego aresztowania wobec Pawła L. do dnia 15.11.1954 r., pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 22 mkk, czym działał na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego, tj. o zbrodnię komunistyczną z art. 18§2 kk w zw. z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk oraz w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu - wobec śmierci sprawcy czynu, tj. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk,

IV. prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Szczecinie – Henryka Cupiała, polegającej na przekroczeniu uprawnień przez ww. funkcjonariusza publicznego, który bezprawnie pozbawił wolności Pawła L. na okres powyżej 7 dni, w ten sposób, że w dniu 2.11.1954 r. wydał postanowienie o przedłużeniu tymczasowego aresztowania wobec ww. do dnia 15.11.1954, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia zarzuconego mu czynu z art. 22 mkk, czym działał na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego pokrzywdzonego, tj. o zbrodnię komunistyczną  z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu - wobec śmierci sprawcy czynu, tj. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk,

V. członków składu orzekającego Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: sędzia Kazimierz Zarębski oraz ławnicy o nazwiskach: Ignaczak i Różański, którzy realizując cele i politykę władz państwa komunistycznego, wbrew zgromadzonemu w postępowaniu karnym materiałowi dowodowemu, bezprawnie pozbawili wolności Pawła L. na okres znacznie powyżej 7 dni, w ten sposób, że po przeprowadzeniu rozprawy 21.12.1954 r. wydali wyrok skazujący wymierzając mu karę 3 lat i 6 miesięcy więzienia za czyn z art. 22 mkk, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzą przesłanki do przypisania ww. winy za popełnienie tego czynu, czym działali na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego pokrzywdzonego,  tj. o zbrodnię komunistyczną  z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu, - w części dotyczącej sędziego Kazimierza Zarębskiego - wobec śmierci sprawcy czynu, tj. na podstawie art. 17§1 pkt 5 kpk, zaś w części dotyczącej ławników - wobec niewykrycia sprawców czynu, tj. na podstawie art. 322§1 kpk,

VI. członków składu orzekającego Izby Karnej Sądu Najwyższego w Warszawie, tj. sędziów: Przewodniczącego - Aleksandra Kafarskiego oraz Franciszka Korzenia i sędziego o nazwisku Dorasz, którzy realizując cele i politykę władz państwa komunistycznego, w trakcie posiedzenia tego Sądu w dniu 28.12.1955 r., wbrew zgromadzonemu w postępowaniu karnym materiałowi dowodowemu, tj. pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do przypisania pokrzywdzonemu winy za popełnienie czynu z art. 22 mkk, wydali postanowienie utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 21.12.1954 r., w zakresie uznania winy i skazania pokrzywdzonego, łagodząc jednak wymierzoną mu karę do 1 roku więzienia, tym samym bezprawnie pozbawiając Pawła L. wolności na okres powyżej 7 dni, co stanowiło poważną represję polityczną w stosunku do osoby sprzeciwiającej się panującym stosunkom społeczno – ekonomicznym, krytycznej wobec ustroju komunistycznego i ówczesnych władz, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego,  tj. o zbrodnię komunistyczną  z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu, - w części dotyczącej sędziów: Aleksandra Kafarskiego oraz Franciszka Korzenia - wobec śmierci sprawców czynu, tj. na podst. art. 17§1 pkt 5 kpk, zaś w części dotyczącej sędziego Dorasza - wobec niewykrycia sprawcy czynu, tj. na podst. art. 322§1 kpk,

VII. Zbrodni mającej miejsce w okresie od 4.10.1954 r. do 16.12.1954 r. w Szczecinie, popełnionej przez funkcjonariuszy publicznych państwa komunistycznego, tj. nieustalonych oficerów śledczych, polegającej na znęcaniu się fizycznym nad pozbawionym wolności Pawłem L., poprzez stosowanie przemocy w postaci przytrzaskiwania palców rąk pokrzywdzonego pomiędzy futryną a zamykanymi skrzydłami drzwi, w celu uzyskania od niego wyjaśnień o jego współpracy z obcym wywiadem,  tj. o zbrodnię komunistyczną  z art. 246 kk w zb. z art. 247§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu  - wobec niewykrycia sprawców czynu, tj. na podstawie art. 322§1 kpk (OKŚZpNP Szczecin).

Śledztwo o sygn. S 79.2025.Zk

Postępowanie w sprawie zbrodni  komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią p-ko ludzkości, mającej miejsce w latach 1953 w Szczecinie i w Warszawie, polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, poprzez bezprawne pozbawienie wolności Stanisława S.,  tj. czynu z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk zw. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o IPN – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu.

Stanisław S. w dniu 17.01.1953 r. został tymczasowo aresztowany przez nieustalonego prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w Szczecinie, za to że rozpowszechniał tzw. „wrogą propagandę” o ustroju PRL i stosunkach Polski ze Związkiem Radzieckim, tj. o czyn z art. 22 mkk. W dniu 25.02.1953 r. w sprawie tej skierowano akt oskarżenia do Sądu Powiatowego w Szczecinie. Następnie wyrokiem składu orzekającego  Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 17.04.1953 r. uznano Stanisława S. za winnego tego, że w okresie od maja 1951 r. do 17.01.1953 r. na terenie „Zarządu Portu Szczecin” w Szczecinie rozpowszechniał fałszywe wiadomości o sytuacji gospodarczej i politycznej w kraju oraz w sposób wrogi komentował uchwałę rządu PRL z dnia 3.01.1953 r. używając słów wulgarnych i obelżywych o stosunkach między Polską a ZSRR, które to wiadomości mogły wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego, tj. popełnienia przestępstwa z art. 22 mkk i skazano go na karę 2 lat więzienia.

W dniu 20.07.1953 r. Sąd Wojewódzki w Szczecinie, rozpoznając rewizję skazanego, uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zaś w dniu 6.08.1953 r. wyrokiem składu orzekającego  Sądu Powiatowego w Szczecinie, ponownie uznał Stanisława S. za winnego wyżej opisanego czynu, ale złagodził mu karę do 10 miesięcy więzienia. Karę tę odbywał on do dnia 17.11.1953 r.

Śledztwo umorzono w dniu 27.05.2026 r. wobec niewykrycia sprawców czynu, na podst. art. 322§1 kpk (OKŚZpNP Szczecin).

Śledztwo o sygn. S 6.2026.Zk

Postępowanie  w sprawie zbrodni komunistycznej, dotyczącej przekroczenia uprawnień, w okresie od 16 stycznia 1953 r. do 26 września 1953 r. w Szczecinie oraz w miejscu odbywania kary przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Szczecinie, prokuratorów szczecińskiej Prokuratury Wojewódzkiej oraz skład orzekający miejscowego Sądu Powiatowego – IV Wydział Karny w Szczecinie, którzy nie mając dowodów potwierdzających popełnienie przez Juliana B. przestępstwa określonego w art. 22 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa ( mały kodeks karny – m.k.k. ), bezprawnie pozbawili wyżej wymienionego wolności, z powodu rzekomego rozpowszechniania w miejscu pracy-  na terenie Urzędu Pocztowego nr 2 w Szczecinie  fałszywych wiadomości odnośnie sytuacji ekonomicznej i politycznej w kraju i polityki prowadzonej przez ZSRR, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Polski Ludowej bądź obniżyć powagę jego naczelnych organów, poprzez tymczasowe aresztowanie, a następnie skazanie na karę 1 roku więzienia, tj. o czyn z art. 189 § 2 kk w zbiegu z art. 231 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Julian B.  pracownik Urzędu Pocztowego nr 2 został zatrzymany w dniu 16 stycznia 1953 r.  przez funkcjonariuszy WUBP ze Szczecina w skutek doniesienia agenturalnego, a następnie tymczasowo aresztowany na okres 2 miesięcy  przez Prokuratora Wojewódzkiego w Szczecinie. 

Wyrokiem Sądu Powiatowego – Wydział Karny w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 1953 r.  Julian B. został  bezpodstawnie uznany za winnego tego, że: „w okresie od 1951 r. do 16  stycznia 1953 r. na terenie Urzędu Pocztowego nr 2 w Szczecinie rozpowszechniał fałszywe wiadomości odnośnie sytuacji ekonomicznej i politycznej  w kraju i polityce ZSRR, które to wiadomości mogły wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego”- tj. czynu określonego w art. 22 m.k.k. i skazany na karę 1 roku więzienia. Ww. zwolniono warunkowo, przedterminowo z więzienia w dniu 26 września 1953 r.

Śledztwo umorzono w dniu 15 maja 2026 r.  wobec niewykrycia sprawców czynu, tj. na podst. art. 322§1 kpk (OKŚZpNP Szczecin – Del. Gorzów Wlkp.).