Instytut Pamięci Narodowej w Szczecinie

Zbrodnie komunistyczne

Śledztwo o sygn. S 57.2025.Zk

W dniu 30 grudnia 2025 r. wszczęto śledztwo o sygn. S 57.2025.Zk w sprawie zbrodni komunistycznej w sprawie mającej miejsce w 1954 r. w Złotowie i w Koszalinie, dotyczącej przekroczenia uprawnień, przez funkcjonariuszy publicznych państwa komunistycznego, tj.: Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Koszalinie, Prokuratury Wojewódzkiej w Koszalinie oraz Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie w postaci bezprawnego pozbawienia wolności Stanisława B. na okres powyżej 7 dni, co stanowiło poważną represję polityczną wobec osoby uważanej za przeciwnika ustroju komunistycznego, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego,

tj. czynu z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i zw. z art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 2023.102, t. j.),

Stanisław B. był szykanowany przez władze komunistyczne, gdyż nie chciał wstąpić do rolniczej spółdzielni produkcyjnej w Łąknie.

Obecnie trwają analizy oraz oględziny uzyskanych w czasie przeprowadzonych kwerend archiwalnych dokumentów, przesłuchiwani są również ustaleni świadkowie i trwają ustalenia innych osób mających wiedzę o sprawie (OKŚZpNP Szczecin – Del. Koszalin). 

Śledztwo o sygn. S 58.2025.Zk

Tutejsza Oddziałowa Komisja prowadzi śledztwo S 58.2025.Zk w sprawie mającej miejsce w dniu 17 grudnia 1981 r. w Gdańsku zbrodni komunistycznej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości, w postaci udziału w pobiciach osób demonstrujących przekonania społeczno-polityczne i sprzeciwiających się wprowadzonemu stanowi wojennemu w Polsce, w trakcie których funkcjonariusze publiczni użyli broni palnej, na skutek czego doszło do postrzelenia ze skutkiem śmiertelnym Antoniego B. i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu u Grzegorza Z. oraz obrażeń ciała na okres powyżej 7 dni u Sławomira D. i nieustalonego mężczyzny, a także narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia wielu osób, co stanowiło poważną represję polityczną wobec osób uważanych za przeciwników politycznych władzy, czym działano na szkodę interesu publicznego i prywatnego pokrzywdzonych, tj. o przestępstwo z art. 159 kk i inne kk.

W postępowaniu trwają ustalenia odnośnie sprawców użycia broni, jak również funkcjonariuszy w związku z oczywiście nierzetelnie przeprowadzonym w latach 80-tych śledztwem Prokuratury Marynarki Wojennej w Gdyni. Całościowego wyjaśnienia wymaga także wątek osób odpowiedzialnych za uszkodzenia ciała Sławomira D., którego nigdy wnikliwie nie wyjaśniono. Prokurator dąży również do ustalenia tożsamości postrzelonego NN mężczyzny, który podał nieprawdziwe dane Antoniego A. (OKŚZpNP Szczecin ). 

Śledztwo o sygn. S 61.2025.Zk:                         

W dniu 30 grudnia 2025 r. wszczęto śledztwo o sygn. S 61.2025.Zk w sprawie zbrodni komunistycznej, dotyczącej przekroczenia uprawnień, przez funkcjonariuszy publicznych państwa komunistycznego, tj.: Prokuratury Powiatowej w Świnoujściu oraz Sądu Powiatowego w Świnoujściu w postaci bezprawnego pozbawienia wolności Józefa W. na okres powyżej 7 dni, co stanowiło poważną represję polityczną wobec osoby uważanej za przeciwnika ustroju komunistycznego, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego,

tj. czynu z art. 189§2 kk w zb. z art. 231§1 kk w zw. z art. 11§2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i zw. z art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 2023.102, t.j.),

Obecnie trwają analizy oraz oględziny uzyskanych w czasie przeprowadzonych kwerend archiwalnych dokumentów, przesłuchiwani są również ustaleni świadkowie i trwają ustalenia innych osób mających wiedzę o sprawie. 

Śledztwo o sygn. S 69.2025.Zk:

W dniu 4.02.2026 r. wszczęto śledztwo o sygn. S 69.2025.Zk w sprawie zbrodni komunistycznej, dotyczącej przekroczenia uprawnień,

1. mającej miejsce w sierpniu 1975 r. w Szczecinie i polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego państwa komunistycznego, tj. pracownika Wydziału Wojskowej Służby Wewnętrznej 12 Dywizji Zmechanizowanej, poprzez podrobienie podpisu Mariana L. na deklaracji współpracy z kontrwywiadem Wojska Polskiego oraz używania tego dokumentu jako autentycznego, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego pokrzywdzonego,

tj. o czyn z art. 270 § 1 kk w zb. z art. 231 § 1 i 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 2023.102, t.j.),

II. mającej miejsce w okresie, od dnia 18 grudnia 1976 r. do dnia 21 grudnia 1987 r. w Szczecinie, polegającej na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, tj. pracowników Wydziału WSW 12 Dywizji Zmechanizowanej, uprawnionych do wystawienia dokumentacji operacyjnej wynagradzania Mariana L., jako tajnego współpracownika WSW, tj. okoliczności mającej znaczenie prawne, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz interesu prywatnego ww. pokrzywdzonego,

tj. o czyn z art. 271 § 1 i 3 kk w zb. z art. 231 § 1 i 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk zw. z art. 12 § 1 kk zw. z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W postępowaniu trwają ustalenia odnoście sprawców podrobienia dokumentów i poświadczenia w nich nieprawdy. Przesłuchiwani są świadkowie i gromadzone dowody z dokumentów. Planowane jest powołanie biegłych z zakresu badań pisma ręcznego.

Śledztwo o sygn. S 71.2025.Zi _54-55

Prokurator Oddziałowej Komisji w Szczecinie prowadzi śledztwo w sprawie przeciwko Jerzemu M. podejrzanemu o ukrywanie dokumentów podlegających ustawowemu obowiązkowi przekazania do zasobu archiwalnego IPN w Szczecinie, tj. o czyn z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.2023.102 t.j.).

Ustalono, iż materiały te mogą znajdować się u byłego funkcjonariusza Zwiadu WOP w Koszalinie Jerzego M.  Przeprowadzone w dniu 14 listopada 2025 r. przeszukania doprowadziły do ujawnienia kilku tysięcy dokumentów Zwiadu Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza, Akademii Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej, z lat 1951–1989.

Obecnie trwają ustalenia, co do dokumentów podlegających ustawowemu obowiązkowi przekazania do zasobu archiwalnego IPN, które Jerzy M. przekazał innym osobom.

Zgodnie z art. 28. ust. 1 ustawy o IPN-KŚZpNP „Każdy, kto bez tytułu prawnego posiada dokumenty zawierające informacje z zakresu działania Instytutu Pamięci, jest obowiązany wydać je bezzwłocznie Prezesowi IPN”, zaś art. 54 ust 2 stanowi, iż uchylanie się od przekazania takiej dokumentacji stanowi czyn zabroniony zagrożony karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. 

Śledztwo o sygn. S 6.2026.Zk:

W dniu 18 lutego 2026 r. wszczęto śledztwo o sygn. S 6.2026.Zk w sprawie zbrodni komunistycznej, dotyczącej przekroczenia uprawnień, w okresie od 16 stycznia 1953 r. do dnia 26 września 1953 r. w Szczecinie oraz w miejscu odbywania kary przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego ze Szczecina, prokuratorów tamtejszej Prokuratury Wojewódzkiej oraz skład orzekający miejscowego Sądu Powiatowego – IV Wydział Karny, którzy nie mając dowodów potwierdzających popełnienie przez Juliana B. przestępstwa określonego w art. 22 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa ( mały kodeks karny – m.k.k.), bezprawnie pozbawili wyżej wymienionego wolności, z powodu rzekomego rozpowszechniania w miejscu pracy – na terenie Urzędu Pocztowego nr 2 w Szczecinie  fałszywych wiadomości odnośnie sytuacji ekonomicznej i politycznej w kraju i polityki prowadzonej przez ZSRR, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Polski Ludowej bądź obniżyć powagę jego naczelnych organów, poprzez tymczasowe aresztowanie, a następnie skazanie na karę 1 roku więzienia.

Julian B. – pracownik Urzędu Pocztowego nr 2 został zatrzymany w dniu 16 stycznia 1953 r. przez funkcjonariuszy WUBP ze Szczecina w skutek doniesienia agenturalnego, a następnie tymczasowo aresztowany na okres 2 miesięcy przez Prokuratora Wojewódzkiego w Szczecinie. 

Wyrokiem Sądu Powiatowego – Wydział Karny w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 1953 r.  Julian B. został  bezpodstawnie uznany za winnego tego, że: „w okresie od 1951 r. do 16  stycznia 1953 r. na terenie Urzędu Pocztowego nr 2 w Szczecinie rozpowszechniał fałszywe wiadomości odnośnie sytuacji ekonomicznej i politycznej  w kraju i polityce ZSRR, które to wiadomości mogły wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego” – tj. czynu określonego w art. 22 m.k.k. i skazany na karę 1 roku więzienia.

Ww. zwolniono warunkowo, przedterminowo z więzienia w dniu 26 września 1953 r., po odbyciu 2/3 orzeczonej kary.

Obecnie trwają czynności zmierzające do pozyskania akt ówczesnego postępowania karnego i innych dokumentów dotyczących tego zdarzenia ze szczecińskiego Archiwum Państwowego, archiwów IPN i z archiwum zakładowego miejscowego Sądu Rejonowego oraz ustalenia danych osobowych sprawców tych zbrodni, a mianowicie funkcjonariuszy UB, prokuratorów oraz składu sądu, który wydał ten wyrok. (OKŚZpNP Szczecin – Del. Gorzów Wlkp. ). 

Zbrodnie nazistowskie

Śledztwo o sygn. S 68.2023.Zn

Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskich, będących zbrodniami przeciwko ludzkości, popełnionych przez funkcjonariuszy III Rzeszy Niemieckiej, w okresie od 1944r. do 1945r., na terenie podobozu/komanda roboczego, niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück w Chojnie, polegających na zabójstwach więźniarek tego podobozu/komanda roboczego, tj. o czyn z art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 31.08.1944r. w zw. z art. 3 ustawy o IPN-KŚZpNP.

W toku śledztwa dotychczas ustalono. W połowie 1944r. (około 15.08.1944r.) niemieckie władze utworzyły podobóz KL Ravensbrück w Chojnie. Powodem tego postępowania była konieczność skierowania niewolniczej siły roboczej do prac związanych z utrzymaniem i rozbudową znajdującego się lotniska Luftwaffe. Wykorzystano tu prawdopodobnie baraki letniego obozu dla Hitlerjugend. Pierwszy udokumentowany „transport specjalny” miał miejsce ok. połowy października 1944r. i składał się z obywatelek polskich wywiezionych po Powstaniu Warszawskim, przez obóz w Pruszkowie. Oprócz Polek, drugą największą grupę więźniarek stanowiły Francuzki. Liczba więźniarek oscylowała w przedziale 1500-2000 osób. Praca w obozie była bardzo ciężka, zaś warunki pobytu złe, co w połączeniu zagrażało biologicznej egzystencji więzionych tam kobiet. Zachowanie personelu obozu było w większości brutalne i nieludzkie. Istnieją relacje o mających tam miejsce zgonach oraz pojedynczych przypadkach zabójstw.

Załoga obozu uciekła z niego na przełomie stycznia i lutego 1945r., jednakże po ok. 2 dniach w obozie pojawił się pododdział SS, który zmusił więźniarki do ewakuacji, która nastąpiła do obozu macierzystego. W czasie przygotowań miało dojść do zabójstwa kilku kobiet i dwóch więźniów narodowości francuskiej. W czasie samego marszu kobiety, które nie dotrzymywały tempa miały być zabijane. Ponad kilkadziesiąt kobiet przetrwało, będąc wpisanymi na listę przy obozowej izbie chorych. Więźniarki te zostały pozostawione w niej, choć wspomniany pododdział SS podpalił zabudowania obozowe.

W toku śledztwa precyzyjnie odtworzono wygląd obozu i jego umiejscowienie. Jednocześnie wytypowano potencjalne miejsc ukrycia zwłok, uzyskując opinie biegłego z zakresu geodezji i kartografii Uniwersytetu Warszawskiego, z wykorzystaniem technologii lidar.

Czynności procesowe pozwoliły również ustalić kilkaset nazwisk osób pokrzywdzonych.

Śledztwo o sygn. S 33.2024.Zn  

Śledztwo w  sprawie dotyczącej podejrzenia popełnienia zbrodni nazistowskiej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, w okresie od 1943r. do 1945r., na terenie niemieckiego nazistowskiego podobozu Klützow, części zespołu obozowego należącego do obozu koncentracyjnego Ravensbrück, polegającej na zabójstwach więźniów tego podobozu, różnej narodowości, dokonanych przez funkcjonariuszy państwa nazistowskiego, czyli Rzeszy Niemieckiej,  tj. o czyn z art. 1 pkt. 1 Dekretu z dnia 31.08.1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko – hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego (Dz.U.1946.69.377, ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 18.12.1998 r., o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Obecnie trwają tłumaczenia, analizy oraz oględziny uzyskanych w czasie przeprowadzonych kwerend archiwalnych dokumentów,  przesłuchiwani są również świadkowie – osoby najbliższe dla więźniów podobozu Klützow. 

Śledztwo o sygn. S 22.2024.Zn

Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskich, będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości, popełnionych przez funkcjonariuszy III Rzeszy Niemieckiej w okresie od 1944 roku do 1945 roku, na terenie podobozu, niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück w Kaliszu Pomorskim, polegających na zabójstwach więźniów tego podobozu.

W trakcie wszczętego śledztwa przeprowadzono szereg czynności procesowych na podstawie, których ustalono, iż w lipcu 1944 roku niemieckie władze utworzyły podobóz KL Ravensbrück w Kaliszu Pomorskim.

Przyczyną jego utworzenia była konieczność skierowania i wykorzystania niewolniczej siły roboczej do prac związanych z produkcją zapalników do rakiet V-1, w zakładach firmy Gerätewerk Pommern. Największą grupę więźniów stanowili Polacy, a oprócz nich byli jeszcze Belgowie, Francuzi i Rosjanie. Liczbę więźniów szacuje się od 500 do 1000. Zamieszkiwali w 6-8 barakach. Komendantem podobozu był SS-Haupstrumführer Kühn. Załogę stanowiło od kilkunastu do kilkudziesięciu strażników SS.

Praca w podobozie była bardzo ciężka, a warunki pobytu złe, co w połączeniu z niedostatecznym i złej jakości wyżywieniem zagrażało biologicznej egzystencji więzionych tam mężczyzn. Istnieją relacje o mających miejsce zgonach i przypadkach zabójstw więźniów.    

Podobóz ten funkcjonował do lutego 1945 roku, kiedy to ewakuowano pozostałych więźniów do obozu w Sachsenhausen.  

Aktualnie przesłuchiwani są członkowie rodzin ustalonych byłych więźniów, zabezpieczana dokumentacja archiwalna. Dodatkowo oczekiwana jest odpowiedź z Archiwum Federalnego Niemiec Filia w Ludwigsburgu.