Nawigacja

Nowy portal popularnonaukowy

więcej

Aktualności

Dzień Polskiego Państwa Podziemnego – Szczecin, 27 września 2019

27 września 2019 r. na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie pod pomnikiem „Na Chwałę Armii Krajowej” odbyły się obchody 80. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego, zorganizowane przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Szczecin, 12. Szczecińską Dywizję Zmechanizowaną oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie.

 

W uroczystościach uczestniczyli kombatanci, parlamentarzyści, przedstawiciele rządu, samorządu, służb mundurowych, harcerze, poczty sztandarowe oraz młodzież. W ceremonii wzięła również udział Kompania Reprezentacyjna Wojska Polskiego. Po odśpiewaniu hymnu narodowego głos zabrali: Jolanta Szyłkowska Prezes Okręgu Szczecin Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz doradca wicewojewody zachodniopomorskiego ds. współpracy międzynarodowej i polityki pamięci Artur Staszczyk. 

Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie dr Paweł Skubisz w swoim wystąpieniu powiedział:

We wrześniu 1939 r. wydawało się, że niepodległość i to wszystko co udało się zbudować Polakom w latach 1918-1939 w ich wspólnym domu – w Polsce – zostało bezpowrotnie utracone, na skutek czwartego rozbioru dokonanego wspólnie i w porozumieniu przez dwóch okupantów nazistowskie Niemcy i sowiecką Rosję. A jednak, mimo wszystko, na przekór tragicznym i olbrzymim przeciwnościom, w sercach rodaków tliła się nadzieja, że Polska w przyszłości stanie się wolnym krajem. Ta pierwsza iskra nadziei zapaliła się jeszcze w trakcie walk prowadzonych na frontach i w bitwach przegranej bohatersko kampanii polskiej 1939 r. Dokładnie 27 września w oblężonej stolicy, na rozkaz dowódcy obrony Warszawy gen. Juliusza Rómmla, powołana została Służba Zwycięstwu Polski, na czele której stanął gen. bryg. Michał Tokarzewski-Karaszewicz. Służba Zwycięstwu Polski stała się pierwszą organizacją zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego. Na fundamencie tej pierwszej organizacji konspiracyjnej zbudowano w przyszłości  Związek Walki Zbrojnej przekształcony następnie w Armię Krajową, największą i bardzo skuteczną podziemną armię II wojny światowej. (...)

Szanowni Państwo Kombatanci, żołnierze Armii Krajowej, i dziś jesteście dla nas Polaków, wyjątkowym wzorem do naśladowania. Jesteście naszymi nauczycielami bezwarunkowej miłości do ojczyzny i patriotyzmu. Za wasze poświęcenie w przeszłości i dzisiejsze wsparcie z serca Wam dziękujemy. Cześć i chwała bohaterom!

Uroczystość na Cmentarzu Centralnym poprzedziło złożenie kwiatów pod tablicą poświęconą gen. bryg. Leopoldowi Okulickiemu, ostatniemu komendantowi głównemu Armii Krajowej, przez delegację w składzie: kpt Ryszard Staszkiewicz ps. „Łoś” - żołnierz 6. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, pani Jolanta Szyłkowska Prezes Okręgu Szczecin Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz Tomasz Dźwigał naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Szczecinie. 

Tablica znajduje na elewacji lewego skrzydła gmachu Urzędu Miasta w Szczecinie. Widnieje na niej napis, który jest fragmentem ostatniego rozkazu gen. bryg.  Leopolda Okulickiego z dnia 19 stycznia 1945 roku.

Żołnierze Armii Krajowej ! Nigdy nie zgodziliśmy się na inne życie, jak tylko// w całkowicie suwerennym, niepodległym// i sprawiedliwie urządzonym społecznie państwie// polskim…// … Nie wolno nam ani na chwilę tracić wiary…//… Daję Wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę// i działalność prowadźcie w duchu odzyskania// pełnej niepodległości państwa i ochrony// ludności polskiej przed zagładą”// Dowódca Sił Zbrojnych w Kraju// „Niedźwiadek”// Generał brygady Leopold Okulicki.// 

 

  • Fot. R. Raniowski/IPN
    Fot. R. Raniowski/IPN
  • Fot. R. Raniowski/IPN
    Fot. R. Raniowski/IPN
  • Fot. R. Raniowski/IPN
    Fot. R. Raniowski/IPN
  • Fot. R. Raniowski/IPN
    Fot. R. Raniowski/IPN

 

27 września 1939 r., rozpoczęto tworzenie Polskiego Państwa Podziemnego. Było ono fenomenem na skalę światową. Jego tajne struktury wojskowe i cywilne, podległe rządowi RP na uchodźstwie, nie miały odpowiednika w żadnym innym kraju. Dziełem Polskiego Państwa Podziemnego było nie tylko podjęcie otwartej walki z okupantem w ramach akcji „Burza”, lecz także stworzenie moralnej i niepodległościowej tradycji, która pozwoliła Polakom przetrwać czas dyktatury komunistycznej. Żołnierzom i urzędnikom Polskiego Państwa Podziemnego nie dane było doczekać zwycięstwa. Bardzo wielu z nich zginęło w walce, zostało zamordowanych lub uwięzionych przez okupantów. Po wojnie tysiące padły ofiarą komunistycznych represji, a tysiące innych ratowały się, uciekając z kraju. Pozostawili nam swoje dziedzictwo i wartości, które towarzyszyły im w walce z okupantami i komunistycznym zniewoleniem

Wielu z nich osiedliło się po wojnie na Pomorzu Zachodnim i w samym Szczecinie. Po mimo stałej inwigilacji ze strony komunistycznego aparatu represji i działań kłamliwej propagandy zachowali niezłomną postawę. Na ich historii wychowały się pokolenia szczecinian, którzy następnie podjęli czynny opór przeciw władzy komunistycznej w latach 70. i 80. XX wieku. 

Dzień Polskiego Państwa Podziemnego, święto państwowe, obchodzone 27 września (uchwała Sejmu z 11 września 1998 r.)

Wydarzenie towarzyszące:

  •  27 września 2019 r., Centrum Edukacyjne IPN "Przystanek Historia", al. Wojska Polskiego 21, prezentacja edukacyjnej gry historycznej „Polskie Państwo Podziemne” dla harcerzy: w programie prelekcja dla młodzieży oraz zajęcia z grą (rozgrywki grupowe)
  • 27 września 2019 r., godz. 17.30 - premiera filmu dokumentalnego „Blizny” na antenie TVP3 Szczecin. Bohaterami filmu są żołnierze AK mieszkający w Szczecinie. Film powstał dzięki TVP3 Szczecin i Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie
  • 27 września 2019 r., godz. 18.00 - msza św. w intencji poległych i zmarłych twórców oraz żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, złożenie kwiatów w kaplicy AK. Bazylika archikatedralna pw. św. Jakuba Apostoła w Szczecinie

„Kolumbowie rocznik 20” to pamiątkowa odznaka nadawana byłym żołnierzom Armii Krajowej lub/oraz członkom „Szarych Szeregów”, za udział w walce o niepodległą Rzeczpospolitą w latach 1939–1945.

25 września br. w  Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” w Szczecinie odbyła się gala wręczenia odznaki, którą zostało uhonorowanych 54 osób, również pośmiertnie. Odznakę wręczyła p. Jolanta Szyłkowska Prezes Okręgu Szczecin Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Dziękujemy żołnierzom Armii Krajowej i członkom Szarych Szeregów za ofiarę i wysiłek w walce o wolność Ojczyzny. Dziękujemy również za głoszenie prawdy o Armii Krajowej i Polskim Państwie Podziemnym oraz edukowanie kolejnych pokoleń Polaków.

 

Więcej o historii Polskiego Państwa Podziemnego

Edukacyjna gra historyczna „Polskie Państwo Podziemne”

Polskie Państwo Podziemne – serwis internetowy IPN

Fenomen Polskiego Państwa Podziemnego

Testament Polski Walczącej. Ostatnie przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego

 

do góry