Instytut Pamięci Narodowej - Szczecin

https://szczecin.ipn.gov.pl/pl9/aktualnosci/243869,Obchody-Narodowego-Dnia-Pamieci-Ofiar-Niemieckich-Nazistowskich-Obozow-Koncentra.html
17.06.2026, 07:14

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady – Szczecin, Police, Gorzów Wielkopolski 12 czerwca 2026

W tym roku uroczystości w Szczecinie i Policach zorganizowały wspólnie Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie wraz z Gminą Police oraz Oddziałem Zachodniopomorskim Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych a w Gorzowie Wielkopolskim wspólnie z parafią pw. Najświętszej Maryi Panny.

12.06.2026

W Szczecinie główne uroczystości odbyły się przed południem przy Pomniku Ofiar Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych na Cmentarzu Centralnym. Pomnik ten w ostatnim czasie został odnowiony staraniem szczecińskiego Oddziału IPN.

W uroczystościach tych wziął udział dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie Krzysztof Męciński.

Przy pomniku zebrali się także członkowie Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych z prezesem zarządu Oddziału Zachodniopomorskiego Janem Margolem a także przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, urzędów, wojska i służb mundurowych, organizacji patriotycznych, kombatanci, młodzież szkolna.

W swoim przemówieniu dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie Krzysztof Męciński podkreślił, że to dzień pamięci o ofiarach wszystkich obozów koncentracyjnych, w których ginęli obywatele państwa polskiego i zaapelował o pamięć o nich.

Musimy głośno i wyraźnie powtarzać prawdę historyczną, jesteśmy to winni ofiarom. Nie możemy pozwolić na relatywizowanie historii, na zacieranie granic między katem a ofiarą. Obozy koncentracyjne nie powstały z dnia na dzień, były one końcowym efektem nienawiści, pogardy człowieka do człowieka. Właśnie w dzisiejszych czasach musimy ciągle o tym przypominać i nie zgadzać się na gloryfikację bandytów i zbrodniarzy oraz usprawiedliwianie zbrodni z powodów narodowościowych

 

- mówił do zgromadzonych na uroczystościach dyrektor Krzysztof Męciński.

Delegacje złożyły kwiaty przy Pomniku Ofiar Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych, żołnierze z 12 Batalionu Dowodzenia Ułanów Podolskich oddali salwę honorową.

Następnie delegacja IPN wraz z władzami Polic złożyły kwiaty w misjach upamiętniających niemieckie ofiary na terenie gminy Police. Hołd ofiarom niemieckich obozów koncentracyjnych oddano przy pomniku Męczeństwa w Trzeszczynie, przy pomniku upamiętniającym więźniów filii KL Stutthof w Policach - Mścięcinie i przy przy pomniku „Dzieciom Potulic” na Placu Zwycięstwa w Szczecinie.

W Gorzowie Wielkopolskim z okazji Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady odbył się wernisaż poruszającej wystawy "Człowieczeństwo w pasiaku. Polki w FKL Ravensbrück”.

Ekspozycję tę, przedstawiającą warunki obozowe i życie więźniarek w obozie koncentracyjnym Ravensbrück przygotował Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie. Gorzów Wielkopolski, gdzie stanęła ta wyjątkowa wystawa, nie jest miastem przypadkowym. 81 lat temu Niemcy zlikwidowali obóz Ravensbrück. W obliczu zbliżającego się frontu załoga obozu zmusiła tysiące więźniarek do opuszenia jego terenu. Rozpoczęły się marsze śmierci. W Ravensbrück Niemcy zostawili tylko chore i niezdolne do ewakuacji więźniarki. Z czasem część z nich rozpoczęła podróż powrotną do zniszczonego wojną kraju. Jednym z pierwszych przystanków, gdzie otrzymały profesjonalną pomoc lekarską był szpital PCK w Gorzowie.

Na wystawę składają się ikonografia pochodząca ze zbiorów prywatnych i wielu muzeów oraz instytucji z kraju i zagranicy, w tym artefakty, zdjęcia, dokumenty. Jak wyjaśnia kurator wystawy Paulina Matuszewska z Oddziałowego Biura Edukacji IPN, ekspozycja ta składa się z trzech części: ukazuje warunki panujące w obozie koncentracyjnym, m.in. eksperymenty medyczne jakie prowadzono na kobietach, a w drugiej części to, jak radziły sobie w tej potwornej rzeczywistości - to w KL Ravensbruck powstała jedyna obozowa drużyna harcerska, więźniarki tworzyły także dzieła sztuki.

Wystawa nie opowiada wyłącznie o tragicznych wydarzeniach. Nieco „w kontrze" ukazuje walkę kobiet o przetrwanie i zachowanie człowieczeństwa, „pracę u podstaw" i ich solidarność w nieludzkich warunkach

- podkreśliła Paulina Matuszewska.

Wreszcie w swojej trzeciej części na ekspozycji zaprezentowane są sylwetki kilku więźniarek FKL Ravensbrück, które przeżyły obóz. Jedna z nich to Kamilla Janowicz-Sycz.

Ta wystawa ma dla mnie szczególny, bo osobisty charakter. Kamilla Janowicz-Sycz to moja ciocia, która przeżyła obóz i była jednym z „aniołów Ravensbruck”, bo pomimo tych przeżyć pomagała potem w hospitalizacji współwięźniarek

- powiedział wzruszony dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie Krzysztof Męciński podczas wernisażu.

Kamilla Janowicz-Sycz nosiła numer obozowy 6009. Należała do obozowej drużyny harcerskiej „Mury”. W czasie ewakuacji obozu wiosną 1945 roku zrezygnowała z możliwości opuszczenia obozu i została z chorymi i niezdolnymi do transportu kobietami. Do Polski trafiła z ostatnim transportem z Ravensbrück i osiadła w Gorzowie Wielkopolskim zatrudniając się na stanowisku administracyjnym w szpitalu PCK.

W wernisażu wwzięli udział m.in. proboszcz parafii katedralnej pw. Wniebowzięcia NMP ks. prałat n Mariusz Kołodziej, przewodniczący Rady Miasta Gorzowa Wielkopolskiego Robert Surowiec a także duchowieństwo, żołnierze, działacze społeczni, kombatanci i młodzież szkolna. Każdy otrzymał specjalny katalog wystawowy, który przygotował szczeciński IPN.

Ekspozycję na placu przy katedrze pw. NMP w Gorzowie Wielkopolskim można będzie oglądać do końca wakacji.

Przed uroczystą prezentacją wystawy dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie Krzysztof Męciński złożył wiązankę kwiatów pod Pomnikiem więźniarek z Ravensbrückna, który znajduje się na Cmentarzu Świętokrzyskim w Gorzowie.

***

Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady obchodzony jest 14 czerwca w rocznicę pierwszego transportu więźniów do KL Auschwitz. Tego dnia w 1940 roku Niemcy skierowali z więzienia w Tarnowie do obozu Auschwitz grupę 728 Polaków.