Instytut Pamięci Narodowej - Szczecin

https://szczecin.ipn.gov.pl/pl9/aktualnosci/242338,Fanziny-i-Lenin-z-irokezem-w-Noc-Muzeow-z-IPN.html
19.05.2026, 05:14

Fanziny i Lenin z irokezem w Noc Muzeów z IPN

Nie zawiódł się, kto przyszedł w Noc Muzeów do Przystanku Historia IPN, bo tam w praktyce m można było poznać, jak działała opozycja w czasach PRL.

17.05.2026

Motywem przewodnim ekspozycji była drukarnia opozycyjna. Dlatego w przestrzeniach Posejdona stanęły maszyny do pisania i powielacze a także sprzęt do nagrywania. Dzieci, które przychodziły z rodzinami po raz pierwszy widziały kasety magnetofonowe.

Jedną z największych atrakcji był sitodruk. To technika druku polegająca na przeciskaniu farby przez specjalną siatkę (szablon) na papier lub inne materiały. W okresie PRL była często wykorzystywana przez opozycję jako jedna z metod tworzenia nielegalnych wydawnictw.

W czasie nocy muzeów można było zobaczyć jak powstaje. I każdy, kto tylko chciał wychodził z bawełnianą torbą ozdobioną…. głową Lenina z fryzurą na irokeza, generałem Jaruzelskim z kwiatuszkiem czy krasnoludkiem z „pomarańczowej alternatywy”.

Nie lada atrakcją były maszyny do pisania. Momentami ustawiała się kolejka chętnych, by wrócić do czasów, gdy tak pisało się podania. A tą techniką powstawały opozycyjne ulotki.

Kto chciał, zrobił swojego „fanzina”, czyli stronę gazetki, jakie w tym czasie wypuszczały subkultury punków czy Pomarańczowa Alternatywa w tzw. trzecim obiegu.

Była także wystawa oryginalnych wydawnictw, pieczęci, naszywek i plansze wyjaśniające, jak działały podziemne wydawnictwa opozycyjne w czasach PRL. „Papierowa rewolucja” objaśniała, jak w latach 70. i 80. drukowano i kolportowano nielegalne gazety, ulotki i książki poza cenzurą komunistycznych władz.

Wreszcie można było zagrać w najnowszą grę wydaną przez IPN pt. „Konspira”, inspirowaną działalnością opozycji antykomunistycznej w PRL w latach 80. Gracze wcielają się w niej w opozycjonistów organizujących tajne akcje przeciwko władzy komunistycznej, ale część osób potajemnie współpracuje z SB jako tajni współpracownicy.