Złożenie kwiatów na grobie Janiny Wasiłojć-Smoleńskiej – niezłomnej sanitariuszki i łączniczki Armii Krajowej

Hołd pochowanej na Cmentarzu Centralnym niezłomnej Janinie Wasiłojć-Smoleńskiej oddał w czasie wizyty w Szczecinie zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.

27.03.2026

Na grobie "Jachny" zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski złożył wiązankę kwiatów. Towarzyszyli mu dyrektor Biura Prezesa Marek Jedynak i dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński.

Legendarna żołnierz Armii Krajowej pracę w konspiracji rozpoczęła mając16 lat. Przybrała wtedy pseudonim „Jachna”. W 1943 r., na skutek aresztowań planowanych przez Niemców wraz z innymi Polakami musiała uciekać do „lasu”. Tu dołączyła do oddziału Antoniego Burzyńskiego, ps. „Kmicic” i w czerwcu 1943 r. złożyła przysięgę. W oddziale pełniła rolę strzelca, sanitariuszki, pomagała również w kuchni. Po zamordowaniu "Kmicica" przez sowietów, była żołnierzem m.in. słynnej 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.

Odmówiła wstąpienia do armii Berlinga, była dwukrotnie aresztowana. Po wojnie z rodzicami wyjechała na Pomorze, gdzie powróciła do działalności konspiracyjnej. Została aresztowana w 1947 roku, była bita i poniżana psychicznie w trakcie trwającego tygodniami śledztwa w Bydgoszczy. Początkowo skazano ją na dwukrotną karę śmierci, po amnestii zamienioną na 15 lat więzienia. Na wolność wyszła w 1956 r. Wyjechała do Szczecina razem z Leonem Smoleńskim, którego poślubiła w 1960 r. W Szczecinie ukończyła studia polonistyczne, pracowała jako nauczyciel polskiego w szkołach podstawowych oraz na uczelni. Zmarła 5 sierpnia 2010 r., została pochowana z honorami obok męża na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.

Cześć jej pamięci.

do góry