Instytut Pamięci Narodowej w Szczecinie

Po upadku Polski różne polskie kręgi połączyły się w tajne organizacje celem przygotowania odbudowy państwa polskiego. Tak utworzyła się nielegalna grupa oporu z siedzibą w Warszawie, która nazwała się „Związek Jaszczurczy”,
w skrócie „ZJ”, po niemiecku „Organisation Eidechse”, nawiązując do polskich „Związków Jaszczurczych”, które swego czasu walczyły przeciwko dotarciu na Wschód niemieckich rycerzy Zakonu Krzyżackiego.
Grupa znajdowała się w ścisłym kontakcie z polskim rządem na uchodźstwie w Londynie i przez to z rządem angielskim. Jej celem było m.in. zbieranie w Niemczech i Generalnej Guberni informacji o charakterze militarnym,
gospodarczym i politycznym oraz przekazywanie ich do Anglii (wspierając przez to Anglię w walce z Niemcami) oraz – z nadzieją na upadek Niemiec – stworzenie podwalin pod odbudowę samodzielnego państwa polskiego.
Organizacja pokryła nielegalną siecią wywiadowczą rozległe obszary Niemiec i dążyła do coraz szerszej ekspansji

 - fragment jednego z wyroków Sądu Wojennego Rzeszy, dotyczącego poznańskich członków wywiadu Związku Jaszczurczego.

Gościem Jakuba Wojewody (IPN Szczecin) będzie dr Rafał Sierchuła (IPN Poznań).