English version
Uroczystości rozpoczęła się od mszy św. w gorzowskiej katedrze. Odprawił ją biskup pomocniczy diecezji Lwowskiej Edward Kawa wraz z tutejszymi biskupami w intencji ks. Józefa Czaprana i za ofiary II wojny światowej. W homilii bp Kawa podkreślał bohaterstwo księdza, który znając ryzyko kary śmierci, która groziła mu za pomoc, którą udzielał Żydom, wiedział, że najważniejsza jest miłość okazywana bliźnim. W uroczystościach wzięli także udział m.in. wojewoda lubuski Marek Cebula, prezydent Gorzowa Wielkopolskiego Jacek Wójcicki, dowódcy jednostek wojskowych oraz m.in. Anna Strzelczyk-Matysiak - to jej dziadkowie przyjęli na wychowanie uratowanego przez ks. Czaprana Andrzeja Jampolera.
Po nabożeństwie obchody przeniosły się na plac przy katedrze. Kompanię honorową podczas uroczystości wystawiła 15 Lubuska Brygada Obrony Terytorialnej, poczty sztandarowe wystawiły służby mundurowe i szkoły. Odczytano apel poległych, a na koniec uroczystości na murze katedry lwowski biskup Edward Kawa i Anna Strzelczak-Matysiak. Tablicę poświęcił ordynariusz diecezji zielonogórsko-gorzowskiej bp Tadeusz Lityński.
Tablica znajduje się na zewnętrznej ścianie gorzowskiej katedry, gdzie ks. Józef Czapran był przez 12 lat proboszczem. W czasie wojny ratował Żydów jako proboszcz parafii św. Antoniego we Lwowie. Żyła tam spolonizowana rodzina Jampolerów. W 1941 Karol Ryszard Jampoler i jego żona Hanka Awinówna spodziewali się dziecka, a ponieważ Żydom nie można było korzystać ze szpitali, kobieta była zmuszona urodzić dziecko w domu. Po zadenuncjowaniu przez sąsiadów rodzina musiała opuścić Lwów. Ucieczka udała się tylko dlatego, że ks. Czapran wystawił rodzinie fałszywe, kościelne metryki chrztów i ślubów. Po wojnie rodzina Jampolerów wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. Urodzony w czasie wojny Andrzej Jampoler, dziś Andrew, został amerykańskim pilotem wojskowym.
Ksiądz Czapran swoją pomocą rodzinie żydowskiej się nie chwalił. Rodzina Jampolerów jednak o nim pamiętała. Dzięki jej staraniom otrzymał on pośmiertnie w 2022 roku od instytutu Yad Vashem tytuł "Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata". Ale diecezja zielonogórsko-gorzowska dowiedziała się o tym fakcie dopiero jesienią ubiegłego roku. 19 marca tego roku, bp Tadeusz Lityński odebrał w izraelskim instytucie Yad Vashem przyznany pośmiertnie ks. Czapranowi medal.
W uroczystościach z okazji zakończenia II Wojny Światowej, które odbyły się w Szczecinie na Cmentarzu Centralnym, dyrektora szczecińskiego Oddziału IPN reprezentowała naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Marzena Szulc.