English version
W dniu, w któym pierwszy raz obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, w Szczecinie o godz. 11:00 odbyła się uroczystość złożenia kwiatów pod tablicą „Żołnierzom Armii Krajowej” przy Urzędzie Miasta Szczecin. Następnie w południe odbyły się główne uroczystości przy pomniku „Na Chwałę Armii Krajowej” na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie zorganizowane przez szczeciński IPN i Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej okręg Szczecin.
- Armia Krajowa to jedna z najpiękniejszych kart naszego narodu. To nie tylko walka z niemieckim i sowieckim najeźdźcą, ale ocalenie ducha narodu, legenda z której czerpały kolejne pokolenia Polaków walczących o niepodległą Polskę
mówił dziś podczas uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci o Żołnierzach Armii Krajowej dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Dyrektor w swoim przemówieniu wyjaśnił, dlaczego przemianowano Związek Walki Zbrojnej na Armię Krajowa i rolę, jaką żołnierze tej liczącej prawie 380 tys. formacji zbrojnej odegrali w procesie odzyskania niepodległości. Przypomniał także, że po zakończeniu II wojny światowej zamiast uznania czekało ich prześladowanie, wywózki, więzienia oraz śmierć ze strony sowieckich okupantów.
IPN pamięta o żołnierzach AK. Musimy pamiętać o tym dziedzictwie, jakie postawili nam nasi ojcowie.
podkreślił dyr. Krzysztof Męciński.
Podczas uroczystości odczytano apel poległych a wojsko oddało salwę honorową.Delegacje instytucji, wojska, urzędów i organizacji złożyły kwiaty pod pomnikiem „Na chwałę Armii Krajowej”.
W uroczystości w roli gospodarzy wzięli udział dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński i prezes ŚZŻAK okręg Szczecin Jolanta Szyłkowska.
Przy pomniku Armii Krajowej zebrali się najważniejsi dowódcy wojskowi Garnizonu Szczecin, m.in. dowódca Wielonarodowego Korpusu Północny Wschód gen. broni Dariusz Parylak i zastępca dowódcy 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej gen. bryg. Sławomir Dudczak a także przedstawiciele innych jednostek wojskowych i służb mundurowych oraz wojewoda zachodniopomorski Adam Rudawski i przedstawiciele urzędów administracji samorządowej, organizacji społecznych i patriotycznych. Pododdział reprezentacyjny wystawił 102 batalion ochrony Brygady Wsparcia Dowodzenia Wielonarodowego Korpusu Północny Wschód, swój poczet sztandarowy wystawiła również i zapewniła wsparcie logistyczne 14 Zachodniopomorska Brygada Obrony Terytorialnej, posterunek honorowy wystawiła także 12 Dywizja Zmechanizowana i Batalion Ułanów Podolskich a oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Wojskowa ze Szczecina.
Przedstawiciele szczecińskiego Oddziału IPN wzięli także udział w uroczystościach w Gorzowie Wielkopolskim. Tam, pod pomnikiem Żołnierzy AK na Cmentarzu Komunalnym złożyliśmy kwiaty wraz z wicewojewodą lubuskim Maciejem Siwickim, parlamentarzystami, przedstawicielami władz samorządowych, służb mundurowych, szefów administracji zespolonej i niezespolonej województwa oraz innych instytucji.
***
Geneza Armii Krajowej sięga konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski (SZP), zawiązanej w nocy z 26 na 27 września 1939 r. przez grupę wyższych oficerów z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim na czele, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego. Stała się ona zalążkiem rozbudowanego później Państwa Podziemnego. SZP została przekształcona w listopadzie 1939 r. w Związek Walki Zbrojnej.
14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Decyzja o powstaniu AK była podyktowana koniecznością scalenia polskich konspiracyjnych oddziałów zbrojnych i podporządkowania ich rządowi RP w Londynie.
Kolejnymi dowódcami Armii Krajowej byli generałowie: Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 r., Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944 r., Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 r. Dowódca Armii Krajowej podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych. W ciągu II wojny światowej przez szeregi ZWZ-AK przeszło blisko 450 tys. osób.
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej to święto uchwalone przez Sejm RP 9 stycznia 2025 roku, w hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Związek Sowiecki Europie. Armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości.