Uroczystość w „Przystanku Historia” w Szczecinie zorganizowały wspólnie szczeciński Oddział IPN i Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej oddział Szczecin. Wzięli w niej udział kombatanci - żołnierze AK, dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński, dyrektor szczecińskiego Oddziału Okręgowego NBP Marta Matraszek, prezes ŚZŻAK w Szczecinie Jolanta Szyłkowska, prezes Związku Sybiraków Oddział w Szczecinie Zofia Wojewnik, zastępca dowódcy 14 Zachodniopomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej ppłk Rafał Gułajewski oraz uczniowie Zespołu Szkół im . Armii Krajowej w Szczecinie.
W nocy z 2 na 3 października 1944 roku zakończyło się najkrwawsze powstanie narodowe w historii naszego państwa. Jest ono dla nas wszystkich ważne nie tylko z powodu działań militarnych, ale także dlatego, że miało ono wielkie znaczenie na polskiej drodze do wolności. Żyli państwo w terrorze dwóch okupantów. My nigdy nie doświadczyliśmy tej tragedii i systematycznego niszczenia naszego państwa. Państwa pokolenie stało się wzorem dla kolejnych: waszych dzieci i wnuków, które wychowane w tradycji niepodległościowej przyniosły nam w końcu wolność w 1989 roku. Dziękuję za to, że jesteście z nami, za to że walczyliście a potem przekazywaliście wartości patriotyczne kolejnym pokoleniom i cały czas to robicie.
– mówił do zebranych dyrektor Krzysztof Męciński.
Zebranym podczas uroczystości kombatantom AK: Amelii Koryckiej, Janinie Ostrowskiej-Kin, Józefowi Jastrzębskiemu i Edwardowi Zamiarze dyrektor Krzysztof Męciński wręczył w podziękowaniu okolicznościowe dyplomy a dyrektor szczecińskiego Oddziału NBP Marta Matraszek przekazała specjalne, okolicznościowe banknoty pamiątkowe.
Pracownicy szczecińskiego IPN: Marcin Łatacz, Sebastian Kaniewski i Maciej Frycz otrzymali odznaki – wyróżnienia „Za wkład pracy w ŚZŻAK” oraz Certyfikaty Kustosza Pamięci Etosu Armii Krajowej od prezes ŚZŻAK Jolanty Szyłkowskiej. Dyrektor Krzysztof Męciński odebrał pamiątkowy medal od Związku Sybiraków a prezes ŚZŻAK Jolancie Szyłkowskiej wręczył grawerowany dyplom.
W drugiej części spotkania odbył się wernisaż wystawy „30/45” przygotowanej na tą okazję przez szczeciński Oddział IPN. To 24 plansze z grafikami ilustrujące w atrakcyjny wizualnie sposób przebieg II wojny światowej z perspektywy Polski. Poszczególne plansze pokazują historię o dwóch jej sprawców – dyktatorów Józefa Stalina i Adolfa Hitlera, poprzez m.in. Polskie Państwo Podziemne, Żegotę, Tajne Państwo Polskie, historię enigmy, Katyń, Brygadę Świętokrzyską, Arnhem czy katastrofę w Giblartarze po Jałtę. Autorem wystawy jest pracownik szczecińskiego Oddziału IPN Maciej Frycz. Wyjaśnia, że powstała ona na podstawie albumu „39/45”, z którego grafiki zostały przeniesione na ekspozycję. Taka graficzna narracja wynikała z jedne strony z braku materiału ikonograficznego do wszystkich omawianych wydarzeń a z drugiej jej celem jest dotarcie do nowego, młodego odbiorcy. Grafiki są dziełem Tomasza Bereźnickiego – autora komiksów i twórcy szaty graficznej do gry „Polskie Państwo Podziemne”.
Wystawę przed wejściem do „Przystanku Historia” w Posejdonie przy placu Brama Portowa w Szczecinie oglądać można do końca października.
***
Akcja Burza była jednym z najważniejszych zrywów Armii Krajowej, mającym na celu wyzwolenie ziem polskich spod niemieckiej okupacji jeszcze przed nadejściem Armii Czerwonej. Rozpoczęła się na przełomie 1943 i 1944 roku, ale symbolicznie mówimy o dwóch datach: 4 stycznia 1944 r., czyli dniu, w którym Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę Polski oraz 15 stycznia 1944 roku. czyli dniu, w którym rozpoczęły się walki 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK z Niemcami w ramach Akcji „Burza” na Wołyniu.
Kulminacją akcji było Powstanie Warszawskie, które wybuchło 1 sierpnia 1944 roku. Warszawscy Powstańcy, pomimo ogromnej przewagi sił niemieckich, stanęli do heroicznej walki o wolność miasta. Przez 63 dni oddziały Armii Krajowej toczyły zacięte boje o każdy budynek, ulicę i barykadę. Symbolami tej walki stały się miejsca takie jak PAST-a, barykady Starego Miasta, czy Reduta Banku Polskiego. Siedziba dawnego Banku Polskiego przez niemal miesiąc była broniona przez żołnierzy Armii Krajowej. Budynek został przejęty przez Powstańców 3 sierpnia 1944 r. W kolejnych tygodniach Niemcy dążyli do jego odzyskania, ponieważ zdobycie tego miejsca dałoby im idealne pozycje do ataku na Stare Miasto. Kilkakrotnie udało im się wtargnąć do gmachu, jednak za każdym razem byli wypierani przez obrońców. Ostatecznie Powstańcy opuścili bank 1 września 1944 r., ewakuując się kanałami do Śródmieścia.
Akcja „Burza” w Warszawie była wyrazem nieugiętej woli Polaków do walki o niepodległość, mimo tragicznych konsekwencji i braku wsparcia z zewnątrz, pozostaje symbolem odwagi, poświęcenia i niezłomności warszawskich bohaterów.