Uroczystość odsłonięcia pomnika rozpoczęła się koncelebrowaną Mszą św. w gorzowskiej Katedrze, której przewodniczył ks. biskup Paweł Socha.
Podczas homilii Jego Ekscelencja, bp. Socha wyraził wdzięczność władzom polskim za to, że 13 lipca 2023 r. Sejm ustanowił dzień 10 września Narodowym Dniem Polskich Dzieci Wojny. Podkreślił, że decyzja o ustanowieniu tego dnia podjęta została jednomyślnie. Z ogromną troską i niepokojem zwrócił uwagę, że
cywilizacja barbarzyńska wraca (…) dlatego tak ważne jest przekazywanie prawdy o człowieku, o jego godności
O Dzieciach Wojny dodał:
Oni są prześladowani za to, że są sobą, są Polakami (…) i nie dadzą sobie odebrać godności
Następnie zebrani przenieśli się na skwer, gdzie posadowiony został pomnik Pamięci Polskich Dzieci Wojny. Prezes Federacji Związków i Stowarzyszeń Polskich Dzieci Wojny Augustyn Wiernicki w pełnym emocji przemówieniu stwierdził, że Dzieci Wojny to:
najbardziej pokrzywdzona grupa społeczna w Polsce. (…) dlatego ten pomnik jest taki ważny. (…) żeby pogłębiał wiedzę z historii, bo historia jest nauczycielką na przyszłość
W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich z Wojciechem Siwickim Wicewojewodą Lubuskim na czele, delegacja władz miejskich z Jackiem Wójcickim Prezydentem Miasta Gorzowa, reprezentanci organizacji społecznych, stowarzyszeń oraz mieszkańcy Gorzowa.
Instytut Pamięci Narodowej reprezentowany był przez Krzysztofa Męcińskiego, dyrektora IPN oddział w Szczecinie. Pomnik powstał dzięki współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej oraz w części współfinansowany ze środków IPN.
***
13 lipca 2023 r. Sejm ustanowił dzień 10 września Narodowym Dniem Polskich Dzieci Wojny. Jak podkreślono w uzasadnieniu ustawy, dzień ten ma być symbolicznym upamiętnieniem cierpienia Dzieci Wojny oraz ich wkładu w odbudowę Polski z wojennych zniszczeń.
Data 10 września nawiązuje do dramatycznych wydarzeń z roku 1943, kiedy okupacyjne władze niemieckie przeprowadziły masowe aresztowania dzieci w Mosinie w Wielkopolsce w ramach represji w stosunku do rodzin podejrzanych o współpracę z podziemiem niepodległościowym. Aresztowano kilkuset polskich mieszkańców Mosiny i okolic w związku z oskarżeniem ich o działalność skierowaną przeciwko III Rzeszy. 10 września 1943 r. doszło do zatrzymania dzieci kilkudziesięciu osób aresztowanych dzień wcześniej. Co najmniej 43 spośród nich osadzono jako tzw. Terroristenkinder ("dzieci terrorystów") w niemieckim obozie koncentracyjnym dla dzieci polskich w Łodzi. (ze strony Sejmu RP).
***
Więcej o Narodowym Dniu Polskich Dzieci Wojny